In 2005 gaf Flevodruk in Harderwijk een kalender uit: The Schiffmacher scrap skin museum, met op elke pagina een foto van een van de vele tatoeages op het lichaam van de in Harderwijk geboren tatoeëerder. De presentatie ging gepaard met verhalen van Henk over zijn ontmoetingen met tatoeëerders overal ter wereld. En met veel tequila en vlees van slagerij Schiffmacher uit Harderwijk. In datzelfde jaar was -ter gelegenheid van Sail- in het Amsterdam(s Historisch) Museum een tentoonstelling over zeemanstatoeages met ontwerpboeken, foto’s en tatoeages op sterk water uit de collectie Schiffmacher.

Zaterdag is het Amsterdam Tattoo Museum geopend. De afgelopen jaren heb ik het ontstaan van het museum van nabij meegemaakt. Ik ben niet alleen de buurvrouw van Henk en Louise Schiffmacher, maar maakte ook deel uit van de groep tattoo-onderzoekers, museummensen, etnologen en schrijvers die Schiffmacher bijstond in het maken van het museum. De vergaderingen van deze Dermographic Society waren hilarisch, chaotisch en altijd met veel drank op tafel. De villa’s aan de Plantage Middenlaan hingen vol met de ontwerptekeningen van de creative director.
De dag voor de opening heb ik meegeholpen met het inrichten. Ook dat was lichtelijk chaotisch, maar wel erg vrolijk. Schiffmachers verleden als etaleur bij de Bijenkorf kwam boven bij het inrichten van vitrines vol Japanse en Burmese objecten en etalages vol flash (ontwerpen), kaartjes, uithangborden en tatoeagemachines van beroemde tatoeëerders. Ondertussen kwamen er, van overal ter wereld, leden binnenlopen van de ‘decorated tribe’. Sommigen wilden graag meehelpen en kregen een hamer en een vitrine waarmee ze aan de slag ging. Velen hadden cadeautjes meegenomen voor de collectie: een machine uit een Spaanse gevangenis, ontwerptekeningen en schilderijen, die meteen een plek kregen in het museum. Het museum is nog niet helemaal af, het is work in progress, net als de meeste lichamen van getatoeëerden, waar ook altijd nog wel wat bij kan. Bij de opening zaterdag waren de ruimschoots van tatoeages voorziene bezoekers net zo interessant als het museum zelf. Gaat dat zien, ook interessant voor ongedecoreerde bezoekers.

Kijk hier voor meer informatie over dit object

In de aanloop naar het feestelijk in gebruik nemen van het Collectiecentrum van het Amsterdam Museum kon iedere medewerker een depotobject kiezen om dit bekijken. Lizzy Ondaatje (Interne Communicatie) koos een groepsportret van de Mobiele Eenheid (M.E.) dat inmiddels te zien is in de vernieuwde inrichting van de Schuttersgalerij.

Mijn eerste studiejaar in Amsterdam – ik heb het dan over 1979/1980- was een roerig jaar. Ik was betrokken bij de kraakbeweging en ‘schutters’ – zoals afgebeeld op dit schilderij – waren regelmatig in actie, met als climax de rellen tijdens de inhuldiging van Beatrix. Op de achtergrond staat een meisje met een oranje vlag; dit verwijst naar die turbulente dag.
Ik kende dit werk van David Veldhoen, zelf kraker in het Handelsbladgebouw aan de Nieuwezijds, tot dusver niet. Via de digitale zoekmogelijkheden in de collectie online, ontdekte ik het. Het schilderij is gemaakt in dat actiejaar 1980 en getiteld: ‘Schuttersstuk – Het gezicht van de M.E.’. Ik houd me ervoor aanbevolen dit werk in het Collectiecentrum met eigen ogen te kunnen bekijken. En nu de galerij in het museum opnieuw wordt ingericht, zou dit eigentijdse schuttersstuk zo maar mijn persoonlijke suggestie voor de vernieuwde galerij kunnen worden.

Kijk hier voor meer informatie over dit object

Vanavond is het Museumnacht met een zeer gevarieerd programma met performances, eetbare schilderijen op oliebasis en veel muziek. Op verschillende tijdstippen zijn er rondleidingen door de nieuwe opstelling ‘Amsterdam DNA’ en de kleine presentatie ‘Bartholomeus van der Helst. Schilder van de Amsterdamse elite’.

Van der Helsts portret van de overlieden van de Kloveniersdoelen is deze dagen voor het laatst in de tentoonstelling te zien. Het schilderij zal de komende maanden worden gerestaureerd, waarbij de sterk vergeelde vernislaag wordt verwijderd. Tijdens de restauratie zal meer informatie worden verkregen over de manier waarop Van der Helst zijn portretten schilderde. In januari reist het schilderij naar Washington af voor een langdurig bruikleen aan de National Gallery.

De hier afgebeelde mannen waren de bestuurders, de zg. overlieden, van het gebouw waar de kloveniersschutters bij elkaar kwamen. Zij waren afkomstig uit elitekringen en werden voor het leven aangesteld. Op dit portret staan twee voor de loopbaan van Van der Helst belangrijke mannen: achter de tafel met de oester in zijn hand zit Roelof Bicker (1611-1656), een van zijn eerste opdrachtgevers. De man geheel links is Cornelis Jansz Witsen (1605-1669). Hij is als kapitein op de Schuttersmaaltijd afgebeeld. Vanaf woensdag nemen de collega’s van de Voetboogdoelen hun plaats in.

Kijk hier voor meer informatie over dit object

Nog één week is de familie Backer te gast bij het echtpaar Willet-Holthuysen. Zondag 13 november is de laatste dag dat deze tentoonstelling kan worden bezichtigd. De presentatie in Museum Willet-Holthuysen (Herengracht 605) vertelt het verhaal van de Amsterdamse patriciërsfamilie Backer aan de hand van bijzondere persoonlijke voorwerpen en portretten. De collectie, die in 1954 als bruikleen aan het museum werd toevertrouwd, heeft haar rijkdom vooral te danken aan een aantal zeventiende- en achttiende-eeuwse Backers. Zij verstrekten opdrachten aan schilders voor portretten van zowel levende familieleden als hun reeds overleden voorouders, om zo de galerij in stijl aan te vullen.

In twee zalen van het museum is de oorspronkelijke omgeving van de verzameling gereconstrueerd. Bezoekers worden bij binnenkomst aangekeken door de ogen van tientallen Backers en aanverwanten, net zoals dat eeuwenlang gebeurde: eerst op de buitenplaats Backershagen nabij Wassenaar, later in het familiehuis aan de Keizersgracht. Elders is een selectie uit de collectie toegepaste kunst van de familie te zien.
Door latere generaties Backer is de verzameling steeds gekoesterd, waardoor deze nu nog vrijwel intact is. Nooit eerder was een dergelijk uitgebreid overzicht van het rijke erfgoed van de familie te zien.

Kijk hier voor meer informatie over de schilderijen van de Backers

Al jarenlang organiseert het Genootschap Amstelodamum in het Amsterdam Museum op donderdagen in november een serie lunchlezingen over een bepaald Amsterdams thema. Het thema van 2011 is de ‘topografische atlas’. De eerste lezing vindt vandaag plaats.

In vroeger eeuwen hebben diverse particuliere verzamelaars een topografische atlas met betrekking tot Amsterdam aangelegd. Een aantal van deze atlassen is uiteindelijk terechtgekomen in de collecties van het Stadsarchief van Amsterdam en het Koninklijk Oudheidkundige Genootschap. Het Amsterdam Museum en het Stadsarchief hebben op dit gebied onderling de afspraak gemaakt, dat het museum zich toelegt op het verzamelen en bewaren van geschilderde Amsterdamse stadsgezichten en het Stadsarchief van topografisch beeldmateriaal op papier. Dit neemt niet weg, dat ook het Amsterdam Museum al van oudsher een beperkte hoeveelheid getekende en gedrukte Amsterdamse stadsgezichten op papier binnen haar collecties herbergt. Deze maken deel uit van o.a. de negentiende-eeuwse, particuliere collecties Fodor en Willet-Holthuysen, die bij het museum zijn ondergebracht.
In de periode 1985 tot en met 1992 is hieruit in het toen nog bestaande prentenkabinet binnen het museum een reeks tentoonstellingen met Amsterdamse topografie uit eigen collectie gehouden. De daarbijbehorende affiches, waarvan dit de op een na laatste is, zijn toen alle ontworpen door de toenmalige medewerker van het Grafisch Atelier. Na 1992 is het prentenkabinet als aparte tentoonstellingsruimte voor tekeningen en prenten binnen het museum opgeheven.

Kijk hier voor meer informatie over dit object

Vorige week werd het nieuwe Collectiecentrum van het Amsterdam Museum officieel in gebruik genomen. Ter gelegenheid hiervan kon elke museummedewerker een favoriet depotstuk kiezen; hier licht conservator kunstnijverheid Bert Vreeken zijn keuze toe.

Ik heb dit voorwerp onlangs besproken op de derde zilverschouw, die deel uitmaakt van een serie bijeenkomsten die het Amsterdam Museum organiseert voor een vaste groep zilververzamelaars; dit om wederzijds deskundigheid uit te wisselen.
Portretten van ambachtslieden zijn zeldzaam. Dit dubbelportret in gekleurde was is vervaardigd door Christoffel Mittscherlich (1740-1793) naar aanleiding van het zilveren huwelijksfeest van het echtpaar Schiotling-Janssen op 9 oktober 1788. De uit Zweden afkomstige Johannes Schiotling (1730-1799) was de meest toonaangevende zilversmid in Amsterdam aan het eind van de 18de eeuw. Zowel het Rijksmuseum als het Amsterdam Museum bezitten belangrijke stukken van zijn hand.
Mittscherlich (geboren in Estland) was Schiotlings meesterknecht van 1766 tot aan zijn dood in 1793. Hij was een ware duivelskunstenaar, die net zo gemakkelijk in zilver werkte als in marmer, hout en was. Bij dit portret zijn in de bekroning van de lijst gereedschappen weergegeven die werden gebruikt in een zilversmidatelier.

Kijk hier voor meer informatie over dit object